(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.200. అధ్యాయః 200
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి మనుబృహస్పతిసంవాదానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

మనురువాచ। 12-200-0x(6046)(72959)
అక్షరాత్ఖం తతో వాయుస్తతో జ్యోతిస్తతో జలం।
జలాత్ప్రసూతా జగతీ జగత్యా జాయతే జగత్॥ 12-200-1(72960)
ఇమే శరీరైర్జలమేవ గత్వా
జలాచ్చ తేజః పవనాంతరిక్షం।
ఖాద్వై నివర్తంతి న భావినస్తే
యే భావినస్తే పరమాప్నువంతి॥ 12-200-2(72961)
నోష్ణం న శీతం మృదు నాపి తీక్ష్ణం
నాంలం కషాయం మధురం న తిక్తం।
న శబ్దవన్నాపి చ గంధవత్త
న్న రూపవత్తత్పరమస్వభావం॥ 12-200-3(72962)
స్పర్శం తనుర్వేద రసం చ జిహ్వా
ఘ్రాణం చ గంధాఞ్శ్రవణే చ శబ్దాన్।
రూపాణి చక్షుర్నచ తత్పరం య
ద్గృహ్ణంత్యనధ్యాత్మవిదో మనుష్యాః॥ 12-200-4(72963)
నివర్తయిత్వా రసనాం రసేభ్యో
ఘ్రాణం చ గంధాచ్ఛ్రవణే చ శబ్దాత్।
స్పర్శాత్తనుం రూపగుణాత్తు చక్షు
స్తతః పరం పశ్యతి తత్స్వభావం॥ 12-200-5(72964)
యతో గృహీత్వా హి కరోతి యచ్చ
యస్మింశ్చ యామారభతే ప్రవృత్తిం।
యస్మై చ యద్యేన చ యశ్చ కర్తా
యత్కారణం తం స్వముపేయమాహుః॥ 12-200-6(72965)
యద్వాఽప్యభూద్వ్యాపకం సాధకం చ
యన్మంత్రవత్స్థాస్యతి చాపి లోకే।
యః సర్వహేతుః పరమార్థకారీ
తత్కారణం కార్యమతో యదన్యత్॥ 12-200-7(72966)
యథా హి కశ్చిత్సుకృతైర్మనుష్యః
శుభాశుభం ప్రాప్నుతే చావిరోధాత్।
ఏవం శరీరేషు శుభాశుభేషు
స్వకర్మభిర్జ్ఞానమిదం నివద్ధం॥ 12-200-8(72967)
యథా ప్రదీప్తః పురతః ప్రదీపః।
ప్రకాశమన్యస్య కరోతి దీప్యన్।
తథేహ పంచేంద్రియదీపవృక్షా
జ్ఞానప్రదీప్తాః పరవంత ఏవ॥ 12-200-9(72968)
యథా చ రాజ్ఞో బహవో హ్యమాత్యాః
పృథక్ ప్రమాణం ప్రవదంతి యుక్తాః।
తద్వచ్ఛరీరేషు భవంతి పంచ
జ్ఞానైకదేశాః పరమః స తేభ్యః॥ 12-200-10(72969)
యథార్చిషోఽగ్నేః పవనస్య వేగా
మరీచయోఽర్కస్య నదీషు చాపః।
గచ్ఛంతి చాయాంతి చ సంయతాశ్చ
తద్వచ్ఛరీరాణి శరీరిణాం తు॥ 12-200-11(72970)
యథా చ కశ్చిత్పరశుం గృహీత్వా
ధూమం న పశ్యేజ్జ్వలనం చ కాష్ఠే।
తద్వచ్ఛరీరోదరపాణిపాదం
ఛిత్త్వా న పశ్యంతి తతో యదన్య॥ 12-200-12(72971)
తాన్యేవ కాష్ఠాని యథా విమథ్య
ధూమం చ పశ్యేజ్జ్వలనం చ యోగాత్।
తద్వత్సుబుద్ధిః సమమింద్రియార్థై
ర్బుద్ధః పరం పశ్యతి తత్స్వభావం॥ 12-200-13(72972)
యథాత్మనోఽంగం పతితం పృథివ్యాం
స్వప్నాంతరే పశ్యతి చాత్మనోఽన్యత్।
శ్రోత్రాదియుక్తః సుమనాః సుబుద్ధి
ర్లింగాత్తథా గచ్ఛతి లింగమన్యత్॥ 12-200-14(72973)
ఉత్పత్తివృద్ధిక్షయమసన్నిపాతై
ర్న యుజ్యతేఽసౌ పరమః శరీరీ।
అనేన లింగేన తు లింగమన్య
ద్గచ్ఛత్యదృష్టః ప్రతిసంధియోగాత్॥ 12-200-15(72974)
న చక్షుషా పశ్యతి రూపమాత్మనో
న చాపి సంస్పర్శముపైతి కించిత్।
న చాపి తైః సాధయతే స్వకార్యం
తే తం న పశ్యంతి స పశ్యతే తాన్॥ 12-200-16(72975)
యథా సమీపే జ్వలతోఽనలస్య
సంతాపజం రూపముపైతి కశ్చిత్।
న చాంతరా రూపగుణం బిభర్తి
తథైవ తద్దృశ్యతే రూపమస్య॥ 12-200-17(72976)
తథా మనుష్యః పరిముచ్య కాయ
మదృశ్యమన్యద్విశతే శరీరం।
విసృజ్య భూతేషు మహత్సు దేహం
తదాశ్రయం చైవ బిభర్తి రూపం॥ 12-200-18(72977)
ఖం వాయుమగ్నిం సలిలం తథోర్వీ
సమంతతోఽభ్యావిశతే శరీరీ।
నాన్యాశ్రయాః కర్మసు వర్తమానాః
శ్రోత్రాదయః పంచగుణాఞ్శ్రయంతే॥ 12-200-19(72978)
శ్రోత్రం నభో ఘ్రాణమథో పృథివ్యా
స్తేజోమయం రూపమథో విపాకః।
జలాశ్రయం తేజ ఉక్తం రసం చ
వాయ్వాత్మకః స్పర్శకృతో గుణశ్చ॥ 12-200-20(72979)
మహత్సు భూతేషు చ సంతి పంచ
పంచేంద్రియార్థేషు తథేంద్రియాణి।
సర్వాణి చైతాని మనోనుగాని
బుద్ధిం మనోఽన్వేతి మతిః స్వభావం॥ 12-200-21(72980)
శుభాశుభం కర్మ కృతం యదస్య
తదేవ ప్రేత్యాదదతేఽన్యదేహే।
మనోఽనువర్తంతి పరావరాణి
జలౌకసః స్రోత ఇవానుకూలం॥ 12-200-22(72981)
చలం యథా దృష్టిపథం పరైతి
సూక్ష్మం మహద్రూపమివావభాతి।
తాతప్యమానో న పతేచ్చ ధీరః
పరం తథా బుద్ధిపథం పరైతి॥ ॥ 12-200-23(72982)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి ద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 200॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-200-13 పృథక్పరం పశ్యతి తత్స్వభావమితి డ. పాఠః॥
12-200-20 శ్రోత్రం ఖత ఇతి ఝ. పాఠః। జలాశ్రయః స్వేద ఉక్తో రసశ్చేతి ధ. పాఠః।
జలాశ్రయం జ్ఞానముక్తమితి ట. డ. థ. పాఠః॥
12-200-23 స్వరూపమాలోచయతే చ రూపమితి ఝ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.